Có thể ngăn chặn bệnh sa sút trí tuệ?

(Yeusuckhoe.net) - Sa sút trí tuệ vẫn là một khái niệm bệnh mới với nhiều người dân. Vậy biểu hiện của bệnh như thế nào? Liệu có thể làm chậm quá trình sa sút trí tuệ? Ai dễ bị mắc bệnh này? Cần điều trị bệnh ở đâu? Chúng tôi phỏng vấn PGS.TS. Phạm Thắng, Viện trưởng Viện Lão khoa Quốc gia về vấn đề này.

PV: Bệnh sa sút trí tuệ vẫn là khái niệm khá mới mẻ với nhiều người dân. Xin PGS cho biết những dấu hiệu để nhận biết bệnh bệnh này?

PGS.TS. Phạm Thắng: Nhiều người quan niệm sai lầm rằng suy giảm trí nhớ là chuyện bình thường ở người già nên thường không chú ý. Đúng là khi về già trí nhớ có giảm hơn so với tuổi trẻ, nhưng nếu trí nhớ suy giảm nhiều, kèm theo suy giảm nhiều lĩnh vực nhận thức khác gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động nghề nghiệp và xã hội của bệnh nhân thì rất có thể đó là biểu hiện của sa sút trí tuệ. Đây là bệnh rất phổ biến ở người cao tuổi, theo một nghiên cứu mới đây của Viện Lão khoa Quốc gia, 4,6% người cao tuổi mắc bệnh này, trung bình cứ sau mỗi 5 năm, tỷ lệ này lại tăng gấp đôi. Có nhiều triệu chứng gợi ý sa sút trí tuệ, ví dụ như: hỏi đi hỏi lại mãi cùng một câu hỏi, thường dựa dẫm vào người khác để quyết định một vấn đề, quên cách nấu ăn, chơi bài..., những hoạt động mà trước đó họ thường xuyên làm một cách dễ dàng, bị lạc ở những nơi quen thuộc, hay để nhầm đồ đạc trong nhà...

Khi bệnh nhân có các triệu chứng gợi ý trên cần đến các cơ sở y tế để khám, tốt nhất là đến các chuyên khoa như lão khoa, thần kinh hay tâm thần. Có thể liên hệ trực tiếp với Đơn vị nghiên cứu trí nhớ và sa sút trí tuệ của Viện Lão khoa Quốc gia. Các thầy thuốc sẽ khám lâm sàng nội khoa và thần kinh, cho bệnh nhân làm các trắc nghiệm thần kinh tâm thần, qua đó xác định chính xác sự suy giảm của từng lĩnh vực nhận thức khác nhau. Tùy trường hợp cụ thể, có thể phải chụp cộng hưởng từ sọ não và một số thăm dò để loại trừ những bệnh khác có biểu hiện tương tự. Cần lưu ý, một số trường hợp trầm cảm cũng có biểu hiện tương tự, gọi là “trầm cảm giả sa sút trí tuệ”.

PV: Nhưng đôi khi một người bình thường vẫn có thể quên, như vậy có gọi là sa sút trí tuệ?

PGS.TS. Phạm Thắng: Không phải ai có giảm trí nhớ cũng bị sa sút trí tuệ Người già bình thường cũng có thể quên, gọi là “hội chứng quên lành tính”. Trong quên lành tính, bệnh nhân thường chỉ quên các thông tin không quan trọng, có thể nhớ lại khi được gợi ý, khi họ chủ tâm nhớ họ có thể nhớ được, không kèm theo các rối loạn nhận thức khác và không ảnh hưởng đến hoạt động hằng ngày. Ngược lại trong sa sút trí tuệ, bệnh nhân quên cả những thông tin quan trọng, dù có gợi ý hay chủ tâm nhớ cũng không thể nhớ được, luôn kèm theo giảm khả năng suy luận và tính toán, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của bệnh nhân.

 PV: Xin PGS cho biết các biện pháp điều trị và phòng tránh căn bệnh nguy hiểm này?

PGS.TS. Phạm Thắng: Hiện tại chúng ta chưa có biện pháp điều trị khỏi hẳn bệnh Alzheimer (thể hay gặp nhất của sa sút trí tuệ). Các thuốc hay dùng hiện nay như galantamine, memantine... chỉ có tác dụng làm chậm tiến triển của bệnh. Do vậy cần phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ gây bệnh để có biện pháp phòng ngừa thích hợp. Có nhiều yếu tố nguy cơ gây sa sút trí tuệ. Trước tiên là các yếu tố nguy cơ về mạch máu, ví dụ như tăng huyết áp, tiểu đường, tăng lipid máu, béo phì, bệnh mạch vành, mạch não. Thứ hai là các yếu tố tâm lý xã hội và lối sống, như học vấn thấp, ít giao tiếp xã hội, ít vận động, chế độ ăn uống không hợp lý... Cuối cùng là các yếu tố nguy cơ ở mức phân tử. Nếu kiểm soát tốt các yếu tố kể trên, phối hợp với một lối sống lành mạnh, thường xuyên luyện tập trí óc, tăng cường giao tiếp và hoạt động thể lực thì có thể phòng tránh được phần nào nguy cơ mắc bệnh, ít nhất thì cũng làm chậm sự khởi phát và tiến triển của bệnh.   

PV: Khi bệnh nhân có dấu hiệu như thế nào thì cần phải nhập viện, có thể chăm sóc bệnh nhân tại nhà không, thưa PGS?

PGS.TS. Phạm Thắng: Hầu hết bệnh nhân sa sút trí tuệ trong giai đoạn đầu có thể chăm sóc tại nhà được. Để có thể chăm sóc bệnh nhân sa sút trí tuệ tại nhà, người chăm sóc phải có những kiến thức nhất định thông qua sự tư vấn của các thầy thuốc chuyên khoa, ví dụ như học cách tiếp xúc với bệnh nhân sa sút trí tuệ, những kỹ năng chăm sóc thông thường như cho ăn, tắm rửa..., kỹ năng ứng xử khi bệnh nhân có những bất thường về hành vi, các biện pháp đảm bảo an toàn cho bệnh nhân... Giai đoạn cuối, khi bệnh nhân có những rối loạn về tâm thần như hoang tưởng, ảo giác, kích động, đi lang thang hoặc các biến chứng khác... thì cần cho bệnh nhân nhập viện điều trị.

Cảm ơn bạn đã quan tâm!

Prev Chữa ho do viêm họng từ hoa đu đủ đực
Next Bướu cổ quay trở lại vì thiếu iốt

Bạn có ý kiến? Hãy để lại một bình luận

Quan tâm tuần này